kullgiris
 

 

Kemik İliği Nakli Yapılan Hastanın Evde Bakımı e-Posta


Kemik iliği nakli süresince gerek çocuğunuz gerekse anne ve baba olarak yaşadığınız sıkıntıların, zorlukların önemli bir kısmı geride kaldı ve taburcu oluyorsunuz.
Nakil için verilen ilaçlar çocuğunuzun bağışıklık sistemini zayıflattı. Yani enfeksiyonlara daha yatkın hale geldi. Bu durum 6 ay-1yıl süresince devam edecektir. Serviste yattığınız zaman içinde enfeksiyonlardan korumak için bizim dikkat ettiğimiz kuralları, benzer şekilde evde de devam ettirmeniz gerekmektedir. Şimdi bu konuları görelim:


ODASI VE EŞYALARI
- Çocuğun odası ayrı olmalıdır.
- Oda silinebilir özellikteki boya ile boyatılmalıdır.
- Odada fazla eşya bulundurulmamalıdır.
-Tüylü halılar fazla toz tutacağından, kullanılmamalıdır.
- Çocuğun kullanacağı yatak , yorgan , yastık yün olmamalıdır.
- Evde duvarı nem alan , küflenen oda varsa evin tamamı silinebilir özellikte bir boya ile boyatılmalıdır. Kuru ve temiz ise duvar , zemin , döşeme ve radyatörler silinmeli , banyo ve lavabo iyice temizlenmelidir.



HASTA EVDEYKEN EVİN TEMİZLİĞİNİ NASIL YAPMALISINIZ?
Ev temizliği en az haftada iki kez olacak şekilde yapılmalıdır. Çocuk başka bir odaya alındıktan sonra odası elektrikli süpürge ile süpürülmeli, çamaşır suyu ile silinmeli, nemli bir bez ile tozu alınmalı ve oda havalandırılmalıdır.
Mutfak, banyo, lavabo gibi sık kullanılan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir.
Nevresim takımları en az haftada bir kez değiştirilmelidir.
  
EL YIKAMA

Enfeksiyonlara karşı en iyi korunma yolu el yıkamadır. Transplantasyondan sonra ilk 6 ay bağışıklık  sisteminin zayıf olması sebebi ile daha dikkatli olmalısınız.
Ellerinizin tüm yüzeyini sabun ile en az 10 saniye yıkayınız sonra su ile iyice durulayınız.
Ellerinizi şu durumlarda mutlaka yıkamalısınız:
-Yiyecekleri hazırlamadan önce,
-Yemeklerden önce,
-Tuvaletten sonra,
-İlaçları vermeden önce,
-Özellikle grip esnasında sık sık ve tam anlamıyla,
-Hayvan, bitki veya herhangi bir kirli objeye dokunduktan sonra,
-Kateteri varsa pansuman öncesinde,
-Veya ellerinizin kirli olduğu şüphesi olduğunda ellerinizin tüm yüzeyini sabun ile en az 10 saniye yıkayınız, sonra su ile iyice durulayınız.


GİYSİLERİ
Çocuğunuza yünlü ve naylon içerikli giysiler yerine pamuklu olanları tercih etmelisiniz. Yeni alınan giysileri kullanmadan önce mutlaka yıkayınız.
İç çamaşırlarını yıkadıktan sonra ütülemelisiniz. Ancak giysilerinin temizlik açısından ütülenmesine gerek yoktur.


BANYOSU
Haftada en az iki kez banyo yaptırılmalıdır. Banyoda hipoallerjenik ve antibakteriyel özellikte temizlik maddeleri kullanılmalıdır. Havluları kendisine ait olmalı ve temizliğine dikkat edilmelidir. Banyo sonrasında cildi cildine uygun bir nemlendirici ile nemlendirilmelidir.


CİLT BAKIMI
Çocuğunuzun aldığı ilaçlara bağlı ciltte kuruluğu olacağından banyo sonrası haricinde de zaman zaman cildini nemlendirmeniz gerekebilir. Güneşe çıkmadan önce en az yirmi koruma faktörü olan krem sürülerek cildi korunmalıdır. Uzun kollu giysiler ve pantolon giyinmeli, şapka takmalıdır. Ayrıca cildi her gün kontrol edilmeli, kızarıklık, kaşıntı, kabarıklık gördüğünüzde bizi aramalısınız.


AĞIZ BAKIMI

Hastanede yattığınız sürece kullandığınız ağız bakımlarından sodyum bikarbonatlı gargara ve serum fizyolojik ile ağız bakımına evde de devam edilecektir. Yemeklerden sonra günde en az 3 kez ağız çalkalanmalıdır. Trombositleri 100 000 üzerinde olunca ise yumuşak bir diş fırçası ile fırçalamaya geçilebilir.    

MASKE KULLANIMI

Evde sadece ev halkı varken kimsede bulaşıcı bir enfeksiyon yoksa (grip vb...) çocuğunuzun maske takmasına gerek yoktur. Sizinle birlikte oturabilir, yemek yiyebilir. Maskeyi eve ziyaretçi geldiğinde ve çocuk dışarı çıktığında takmalıdır. Kemik iliği naklinden sonra ortalama 6 ay maske kullanması gereklidir. Ancak bu süre doktorunuzun önerisi ile değişebilir.

KANAMA ÖNLEMLERİ

Kan sayımındaki trombosit değeri kanama riskini gösterir. Trombosit sayısı 50.000’in altında olduğu zaman kanama riski artar. Bu durumda bazı önlemler almanız gerekir:
-Trombositler düşük olduğu zaman, morluklar daha kolay oluşabilir, peteşiler yada burun kanaması, idrarda yada gaitada kanama olabilir. Bu belirtiler açısından uyanık olmalı ve transplantasyon ekibine haber vermelisiniz.
-Düşme, çarpma gibi zarar verecek aktivitelerden korumalısınız.
-Kabızlığı önlemek için beslenmesine dikkat edin.(diyete uygun sebze, meyve, bol sıvı... ) Kabızlığı 3 günden fazla sürerse ilaç kullanılması gerekebilir.
-Sıkmayan giysiler ve ayakkabılar giydirin.
-Ağız bakımı için ( trombositleri 100.000’in altında ise ) süngerli ağız bakım çubuğu kullanın yada gargara yaptırın. Diş ipi ve diş fırçası kullanmayın.
-Tırnaklarını dipten kesmeyiniz.                            

SOSYAL AKTİVİTELER
Kemik iliği nakli için verilen tedavilerin çocuğunuzun bağışıklık sistemini baskılamasından dolayı 6 ay enfeksiyonlardan korunması gerekir. Bu nedenle eve mümkün olduğunca ziyaretçi kabul edilmemeli yada az sayıda kişi alınmalıdır. Kalabalık ortamlarda bulunulmamalıdır. (Alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro vb...) Enfeksiyonlara neden olabileceğinden başkalarının çocuğunuza sarılıp öpmesine izin vermemelisiniz.
Çocuğunuz dışarı çıkmak istediğinde maskesini takarak kısıtlı olmak koşulu ile balkona, bahçeye, parka çıkarabilirsiniz. Gittiğiniz yerlerin inşaat alanı olmamasına dikkat etmelisiniz. İnşaattaki tozlar mantar enfeksiyonuna neden olabilir.
Denize ve yüzme havuzuna en az 1 yıl süresince girilmemelidir, 1 yıldan sonra doktora danışılarak girilebilir.

HAYVANLAR VE BİTKİLER
Hayvanlar ve bitkiler enfeksiyon kaynağı olduğundan evde hayvan beslenmemeli (balık, kuş, köpek vs...) ve çocuğunuzun hayvanlarla temas etmesine izin vermemelisiniz.
Bitkiler ise çocuğun odasında bulundurulmamalı, evde olan canlı çiçekler çocuk küçük ise ulaşamayacağı bir yere konulmalıdır.
                     
İLAÇLAR
İlaçları hemşirenizin size taburcu olurken anlattığı miktarda ve saatte verilmesine dikkat etmelisiniz. Eğer çocuğunuz ilacı aldıktan hemen sonra kusarsa tamamını, yarım saat sonra kusarsa yarısı kadarını tekrar etmelisiniz. Bir saat ve sonrasında kusma olursa tekrar etmenize gerek yoktur.

UYARI
Aile fertlerine canlı aşı yapılmamalıdır. Eğer yapılmış ise iki ay süresince o kişi evde
bulunmamalıdır. Çocuğunuza  herhangi bir nedenle eritrosit ve trombosit verilmesi gerekirse mutlaka lökosit filtresi ile verilmesi gerektiğini sağlık ekibine bildiriniz.

HANGİ DURUMLARDA BİZİ ARAMALISINIZ?
- Ateşi 38 ve üzerinde olduğunda,
- Bulantı, kusma, ishal,
- Öksürük, nefes darlığı,
- Aktivite ile çabuk yorulma,
- Ciltte döküntü, morarma,
- Kanama,
- Ağız yarası,
- Veya herhangi bir sorunda haber veriniz.
                                                                   
BESLENME
Kemik iliği nakli sonrası bağışıklık sisteminin zayıf olması nedeniyle yiyeceklerle bulaşabilen enfeksiyonlardan korunmak için evde de diyette bazı kısıtlamalar gerekmektedir. Bu nedenle öncelikle besinleri hazırlarken dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Ellerinizi sık sık yıkayınız,
- Mutfağınızın temiz ve kuru olmasına özen gösteriniz,
- Mutfakta çürümüş sebze, meyve, küflenmiş ekmek vb. bulundurmayınız,
- Aldığınız ürünlerin üretim ve son kullanım tarihlerine dikkat ediniz ve paketlerini açmadan dışını iyice siliniz,
- Artmış yiyecekleri ağzı kapaklı koruyucu kap içerisinde buzdolabında en fazla 24 saat saklayınız. Yenilmeyen yiyecekleri tekrar tekrar ısıtıp servis yapmayınız ve ortamdan uzaklaştırınız,
- Dışarıdan yiyecek almayınız. Özellikle paketleri bozulmuş, hasar görmüş olanları kesinlikle almayınız,
- Yiyeceklerin yanında öksürmeyin, hapşırmayınız.
- Yemek servisinde kullanacağınız tepsi, tabak, kaşık ve bardak gibi malzemeleri bulaşık makinesinde (yoksa elinizde çok iyi yıkayıp durulayınız) 80C civarında yıkayınız.
- Besinleri hazırladıktan sonra servisini hemen bekletmeden yapınız.

Çocuğunuzun bağışıklık sisteminin zayıf olduğu bu ilk 6 ay-1 yıllık sürede hastanede yattığında uygulanan özel diyete benzer kısıtlamaların evde de devam etmesi gerekmektedir.

Bu diyete ilişkin bilgilere ve kılavuza ulaşmak için buraya tıklayın...

 

KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON ÜNİTESİ HEMŞİRELERİ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR. 2003

                                                                                                                          
Telefon Numaraları
Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi        (0312) 3051979     
Doç. Dr. Duygu Uçkan                        (0312) 3053028
KİTÜ Sorumlu Hemşire Nevin Çetin       (0312) 3051979
Klinik Hemşireleri                                              
Hematoloji Polikliniği                           (0312) 3051170
İmmünoloji Polikliniği                          (0312) 3051172
Diyet Uzmanı                                    (0312) 3051183
Nazan ERBAŞ






KAYNAKLAR

•    Scripps Blood and Marrow Transplant Program. A resource manual for patients and caregivers. Scripps Green Hospital. La Jolla. California, 2001.
•    Kaplan, S. Kemik İliği Transplantasyonu Yapılan Çocuklarda Beslenme Durumu ve İlgili Biyokimyasal Bulguların Değerlendirilmesi. Bilim Uzmanlığı Tezi. Ankara, 1997.
•    Thomas, B. :Manual of Dietetic Practice Second Ed. Londan, 1994.
•    Kaplan,S., Karaağaoğlu, N. : Kemik İliği Nakli Yapılan Hastalarda Beslenme Desteği. Sendrom. Aralık. 55-62,1998.
•    Bone Marrow Transplant Program, Division of Nursing – James Cancer Hospital nad Solove Research Institute. The Ohio State University Medical Center, 1/ 2003.
•    Blood and Marrow Transplant Care, Cincinnati Childrens Hospital Medikal Center